Z gramatyką za pan brat czyli jak skutecznie uczyć się gramatyki

Gramatyka od zawsze wzbudza wiele emocji wśród osób uczących się języków obcych.

Jedni widzą w niej jedyny wyznacznik progresji i z uśmiechem na ustach zakreślają kolejne „nauczone” czasy gramatyczne. Często rozmawiając o języku zadają pytanie: „A Ty ile czasów już znasz?”, tak jakby nie istniała leksyka, czy sytuacje komunikacyjne, a język obcy można by ograniczyć do poziomej linii, na której co jakiś czas pojawiają się kolejne zagadnienia gramatyczne.

Inni natomiast panicznie boją się gramatyki. Na słowo GRAMATYKA reagują dreszczem, jękiem czy westchnieniem. Zapisują się tylko na kursy konwersacyjne, żeby ominąć to straszne przeżycie jakim jest nauka nowych struktur, zaimków czy czasów. Wydaje im się ona trudna i niepotrzebna.

Faktycznie żadna z tych strategii nie jest dobra. Gramatyka jest nieodłączną częścią języka i nie da się władać płynnie żadnym językiem obcym bez nauki gramatyki. Z drugiej jednak strony nie może to być jedyny wskaźniki poziomu zaawansowania. Można znać biernie wiele struktur a żadnej nie używać. Sprawa jest więc bardziej skomplikowana niż to by się mogło początkowo wydawać.

Poprawność czy spontaniczność?

Gdy zaczynasz nową przygodę z nowym językiem postaw na spontaniczność i komunikację. Najważniejsze jest „się dogadać” w restauracji, na ulicy, przy rezerwacji hotelu czy pola namiotowego. Na poziomie A1 czy A2 tolerancja błędu jest bardzo wysoka. Nawet na oficjalnych egzaminach typu DELF (język francuski) czy Cambridge (język angielski) nie obniża się wielu punktów za błędy językowe. Z czasem, czyli wraz ze wzrostem poziomu zaawansowania, coraz bardziej liczy się poprawność i bogactwo struktur. Nie można na poziomie C1 nie odmieniać czasowników w czasie teraźniejszym, nie można budować tylko zdań prostych. Zresztą w naturalnej sytuacji komunikacyjnej wygląda to podobnie. Inaczej patrzy się na turystę mówiącego bezokolicznikami, a inaczej na prezesa banku mówiącego w ten sposób na zebraniu.

Od użycia do formy

Gdy poznajemy nową strukturę gramatyczną nie czekajmy, aż nauczyciel wszystko wyjaśni. Jeśli nasz mózg sam dojdzie do pewnych wniosków, lepiej zrozumiemy i zapamiętamy nowe zagadnienie gramatyczne. Przyjrzyj się więc kilku zdaniom z użyciem tej nowej struktury. Zobacz jak one funkcjonują w szerszym kontekście. Może jesteś w stanie wysunąć wnioski? Nie musisz umieć nazwać tego co widzisz, ale musisz „wyczuć” o co chodzi, w jakim kontekście używa się danej struktury i czemu ona służy. Na pierwszym etapie skup się na użyciu. Potem zastanów się jak wyglądają formy. Może są jakieś obserwowalne prawidłowości? Potem sprawdź swoje przypuszczenia z jakimś repetytorium czy z podręcznikiem. Dużą część pracy masz już za sobą.

Mapa myśli, czemu nie?

Dobre notatki są bardzo ważne. Można do nich łatwo i szybko sięgnąć, coś sprawdzić, upewnić się. Ciekawą formą robienia notatek jest mapa myśli. Możemy zanotować w niej praktycznie wszystko: użycie struktury, formy, wyjątki, przykłady zdań. Mapę myśli można rysować ręcznie, za pomocą flamastrów czy kredek, albo skorzystać z gotowych programów do tworzenia map myśli. Ważne, aby samodzielnie tworzyć mapy, nie kopiować gotowych. Jest to dość pracochłonne, ale bardzo skuteczne. Poniżej prezentujemy ciekawy przykład:

Bądź nauczycielem!

Bardzo skuteczną techniką nauki stymulującą mózg jest tworzenie ćwiczeń dla innych. Można w ten sposób uczyć się z kolegą czy koleżanką. Przygotuj zestaw zdań do transformacji, np. zamiana czasu teraźniejszego na przeszły czy przyszły, albo wstawienie odpowiedniego przyimka. Poproś kolegę, aby zrobił to samo. Przy tworzeniu takich zdań nasz mózg analizuje dogłębnie nową strukturę, dzięki czemu zapamiętujemy ją naprawdę dobrze.

Ćwiczenia ustne

Gdy już wszystko ułożyłeś sobie w głowie w teorii, czas przejść do praktyki. Częstym błędem przy nauce gramatyki jest wykonywanie ćwiczeń pisemnie. Można ich zrobić naprawdę wiele, a w mówieniu, w spontanicznej rozmowie cały czas nie używać nowych struktur. Pisanie nie przekłada się bezpośrednio na umiejętność mówienia. Zaopatrz się więc w dobrą książkę do gramatyki, koniecznie z kluczem odpowiedzi, a następnie rozwiązuj ćwiczenia gramatyczne ustnie. Odmieniaj czasowniki, wstawiaj w zdania zaimki, przyimki i sprawdzaj odpowiedzi w kluczu. Początkowo może to iść powoli, możesz nie być pewien, zastanawiać się. Nie przejmuj się i rób swoje, bez uzupełniania pisemnie ćwiczeń. Takie zadania możesz wykonać ponownie po 2-3 dniach i pójdzie wówczas łatwiej i sprawniej. Przy takiej formie nauki ćwiczysz mówienie i użycie struktur w praktyce.

Storytelling

Gdy przećwiczyłeś zagadnienie w pojedynczych zdaniach, czas przejść do bardziej spontanicznej komunikacji. Niestety nie każde zagadnienie gramatyczne nadaje się do tego rodzaju ćwiczeń, ale czasy, tryb warunkowy jak najbardziej. O co chodzi? Opowiadaj dłuższe wypowiedzi, historię z użyciem nowych struktur. Aby ćwiczyć czas przeszły możesz mówić o swoich wspomnieniach z dzieciństwa czy o tym, co robiłeś w weekend; czas przyszły- możesz zabawić się w Nostradamusa i przewidywać przyszłość; tryb warunkowy- możesz mówić, co by było gdybyś… wygrał w totolotka. Fajnie, jeśli udałoby Ci się znaleźć zainteresowanego odbiorcę: mamę tatę, żonę. W ostateczności kot czy pies też chętnie posłuchają 🙂

Życzymy sukcesów w nauce gramatyki.